Mẹo trồng cây truyền miệng: cái nào có lý, cái nào nên bỏ hẳn
Trồng cây là mảnh đất màu mỡ của mẹo truyền miệng: đổ bã cà phê, chôn vỏ trứng, tưới nước vo gạo, cắm mấy que diêm, nói chuyện với cây, tưới nước để qua đêm.
Theo khuôn quen của loạt bài này: xếp chúng thành ba nhóm — có lý thật, có phần đúng nhưng bị nói quá, và thuần truyền miệng. Kèm mấy cái có thể làm hại cây.
Nhóm có lý thật
Không nhiều, nhưng đáng làm.
Tưới chậm, nhiều lần thay vì dội một lần. Đất khô co lại nên nước dội nhanh chảy men theo thành chậu ra ngoài mà không thấm vào giữa. Cái này ai tưới cây cũng thấy.
Xoay chậu định kỳ để cây khỏi nghiêng hẳn về phía cửa sổ. Rất dễ làm và thấy được ngay.
Lau bụi trên lá. Lá bám bụi thì nhận sáng kém đi — với cây trong nhà ở thành phố thì đây là việc có ích thật.
Cắt bỏ lá vàng lá úa. Vừa cho cây khỏi nuôi phần đã hỏng, vừa để bạn nhìn ra sớm nếu có thêm lá hỏng mới.
Để cây mới mua nghỉ vài ngày trước khi đổi chậu — cây vừa đổi chỗ đã bị động rễ là hai cú sốc chồng lên nhau.
Nhóm có phần đúng nhưng hay bị nói quá
Đây là nhóm đông nhất.
Nước vo gạo. Trong đó có một ít tinh bột và chất từ hạt gạo, nên nói nó "hoàn toàn vô ích" là không đúng. Nhưng lượng chất rất loãng, và để lâu thì nó lên men, sinh mùi và kéo ruồi muỗi — dùng thì dùng nước mới và đừng tưới liên tục.
Bã cà phê. Có chất, nhưng đổ dày lên mặt đất thì kết thành lớp bí và giữ ẩm quá mức. Nếu dùng thì trộn lẫn với đất và dùng ít.
Vỏ trứng đập nhỏ. Vỏ trứng phân huỷ rất chậm, nên tác dụng đến muộn hơn người ta mong nhiều.
Nói chuyện với cây. Phần dễ thương thì có thật; còn phần hữu ích thực tế nằm ở chỗ khác — ai hay nói chuyện với cây thì hay nhìn cây, và nhìn thường xuyên là cách phát hiện sâu bệnh sớm nhất.
Nhóm thuần truyền miệng
Không có gì để kiểm, và nói thẳng ra thì hơn.
Trồng cây vào ngày nào thì tốt. Đây là nếp, và giữ cũng chẳng hại gì.
Đặt cây đúng hướng thì cây tốt hơn. Cây phản ứng với ánh sáng, và hướng chỉ liên quan gián tiếp qua đó — chỗ nhiều sáng thì cây tốt, bất kể ta gọi hướng ấy là gì.
Cây héo là điềm báo. Cây héo gần như luôn có nguyên nhân rất trần tục: nước, sáng, rễ, sâu. Loạt bài đã có mục riêng về việc lần theo nguyên nhân trước khi mua cây mới.
Số lượng cây phải chẵn hay lẻ. Thuần quy ước.
Mấy mẹo nên bỏ hẳn
Phần quan trọng nhất, vì nhóm này gây hại thật.
Cắm diêm xuống đất để diệt sâu. Mẹo lan rất rộng. Lượng chất trong mấy que diêm thì không đáng kể, còn nếu ai đó làm mạnh tay hơn với hoá chất thì đó là chuyện khác hẳn — và không nên thử trong nhà có trẻ nhỏ.
Đổ nước trà, nước ngọt, sữa thừa vào chậu. Đường và chất béo trong đó là thức ăn cho nấm mốc và kiến. Chậu trong nhà thì hậu quả tới rất nhanh.
Tưới đá lạnh cho tiện. Mẹo này được lan truyền vì gọn, nhưng nước quá lạnh không tốt cho rễ của nhiều loại cây trong nhà.
Xịt dung dịch tự pha lên lá theo công thức nghe trên mạng. Xà phòng, dầu ăn, cồn pha sai tỉ lệ đều làm cháy lá. Nếu cần trị sâu bệnh thì hỏi nơi bán cây hoặc dùng loại có hướng dẫn rõ ràng.
Và bón phân "cho chắc ăn" khi cây đang yếu. Cây yếu vì úng rễ mà bón thêm là làm nặng lên, không phải cứu.
Cách tự kiểm một mẹo mới nghe được
Vì mẹo mới thì tuần nào cũng có.
Hỏi nó giải quyết vấn đề gì. Mẹo không nói rõ vấn đề thì thường là mẹo cho vui.
Thử trên một cây, không thử trên cả nhà cây. Và chọn cây bạn ít tiếc nhất.
Đổi một thứ mỗi lần. Làm ba mẹo cùng lúc rồi cây tốt lên thì bạn không biết nhờ cái nào.
Cho nó thời gian đủ dài, vì cây phản ứng chậm — vài tuần chứ không phải vài ngày.
Và nhớ rằng phần lớn cây trong nhà chết vì bốn thứ cơ bản: tưới sai, thiếu sáng, chậu không thoát nước, và sâu bệnh không được phát hiện. Một mẹo hay không bù được cho một trong bốn thứ đó.
Vì sao mẹo trồng cây lan nhanh hơn mọi loại mẹo khác
Chuyện đáng cười một chút, và cũng đáng để ý.
Cây phản ứng chậm, nên khoảng cách giữa việc bạn làm và việc cây tốt lên đủ dài để gán cho bất cứ nguyên nhân nào.
Cây tự hồi phục theo mùa. Nhiều cây tự tốt lên khi vào mùa — ai vừa làm mẹo gì trước đó một tuần thì mẹo ấy được ghi công.
Người ta chỉ kể chuyện thành công. Mẹo làm chết cây thì ít ai đem đi khoe, nên bức tranh ta nghe được luôn lệch.
Nguyên liệu đều là đồ bỏ đi trong bếp, nên thử không mất gì — mà thử không mất gì thì người ta thử nhiều, và kể nhiều.
Và nhiều mẹo đúng ở nơi khác: thứ hợp với vườn rộng ngoài trời chưa chắc hợp với cái chậu trong phòng kín — đây là chỗ mẹo bị đem đi sai chỗ nhiều nhất.
Ba điều gọn lại
Một, nhóm có lý thật thì đơn giản đến bất ngờ: tưới chậm nhiều lần, xoay chậu, lau bụi trên lá, cắt lá úa.
Hai, nước vo gạo và bã cà phê không phải vô ích nhưng hay bị nói quá — và để lâu thì lên men, sinh mùi, kéo ruồi muỗi.
Ba, bỏ hẳn mấy mẹo đổ nước ngọt sữa thừa vào chậu và xịt dung dịch tự pha theo công thức nghe trên mạng; còn cây yếu vì úng rễ mà bón thêm là làm nặng lên chứ không phải cứu.