Nhà trong phim và nhà ngoài đời: vì sao bối cảnh phim không ở được
Nhà trong phim lúc nào cũng đẹp, rộng, sáng, gọn gàng một cách khó tin. Không phải vì nhân vật siêng dọn — mà vì đó không phải nhà, đó là chỗ để quay phim. Bài này kể vài chỗ khác nhau giữa hai thứ, và mấy chuyện vui nảy ra từ đó.
Bức tường thứ tư và mấy bức tường tháo ra được
Phòng khách trong phim truyền hình thường có ba mặt tường, mặt còn lại là chỗ đặt máy quay. Nếu quay từ phía khác thì người ta tháo một mảng tường ra rồi lắp lại sau — nhiều bối cảnh dựng sẵn theo kiểu ghép mảng chính vì vậy.
Hệ quả vui: bạn sẽ không bao giờ thấy nhân vật đứng ở góc phòng nhìn ra cả bốn phía. Và nếu để ý, cách sắp đồ trong nhà phim hơi lạ — ghế sofa quay lưng vào bếp, bàn ăn kê giữa lối đi, ai cũng ngồi cùng một phía bàn. Ở nhà thật thì không ai kê như vậy; ở phim thì kê thế để thấy mặt diễn viên.
Trần nhà đi đâu mất
Nhiều bối cảnh không có trần, vì đèn và micro treo ở trên đó.
Đây là lý do khiến ánh sáng trong phim luôn đều và đẹp: nguồn sáng nằm ngoài khung hình, chiếu vào theo đúng ý người quay. Ở nhà thật thì đèn nằm trong khung — tức là bạn nhìn thấy cái đèn, và cái đèn chỉ sáng được ở chỗ nó treo.
Chuyện vui thường gặp: người xem thấy phòng khách trong phim sáng dịu, không chói, không góc tối, rồi về nhà lắp một cái đèn trần thật to và tự hỏi vì sao trông khác hẳn. Khác vì phim có bốn năm nguồn sáng, còn nhà thường chỉ có một.
Cửa sổ lúc nào cũng có nắng, kể cả lúc nửa đêm
Với bối cảnh dựng trong trường quay, ngoài cửa sổ không phải trời — mà là một tấm phông và mấy cái đèn.
Nhờ vậy buổi sáng trong phim luôn có nắng xiên vàng rất đẹp, và nó đẹp y hệt vào ngày hôm sau, và tuần sau nữa. Ở nhà thật thì nắng xiên đó chỉ tới vào đúng mùa nào đó, đúng khung giờ nào đó, và với đúng hướng cửa sổ.
Chi tiết ngoài đời còn lạ hơn phim: hướng nắng đổi theo mùa. Cùng một cửa sổ, mùa hè mặt trời lên cao nên nắng vào ít và ngắn; mùa đông mặt trời thấp nên nắng vào sâu vào tận trong phòng. Ai từng kê bàn làm việc cạnh cửa sổ rồi vài tháng sau thấy chói mắt là đã gặp chuyện này.
Không thấy ổ cắm, không thấy dây, không thấy đồ
Thử để ý căn hộ trong phim: gần như không có dây nào. Không dây sạc, không ổ cắm ổ điện lộ ra, không cục nguồn, không dây mạng.
Phần vì chúng bị giấu, phần vì chúng làm rối khung hình. Và phần nữa: bối cảnh không cần chạy thật, nên nhiều thiết bị chỉ là vỏ.
Cùng lý do đó, tủ lạnh trong phim mở ra thấy ba món xếp ngay ngắn, tủ quần áo có đúng năm bộ treo cách đều. Đồ trong phim là đồ được chọn, không phải đồ tích lại theo năm tháng.
Vòi nước, bếp, và cái gì thật sự hoạt động
Một số bối cảnh có nước và bếp chạy thật, nhiều cái thì không. Có chỗ chỉ đấu nước tới đúng một vòi cần quay.
Chuyện thú vị là âm thanh thường được ghi riêng. Tiếng bước chân, tiếng cửa đóng, tiếng rót nước — nhiều khi thu trong phòng thu bằng đạo cụ chẳng liên quan gì tới thứ bạn đang thấy. Nghề đó có tên riêng và có người làm chuyên.
Mấy nghề chỉ tồn tại vì bối cảnh không phải nhà thật
Đằng sau căn nhà đẹp trên màn ảnh là một danh sách nghề khá dài, và phần lớn người xem không biết chúng có tên riêng.
Người lo đạo cụ — chọn từng cái ly, cuốn sách trên kệ, tấm ảnh trong khung. Đồ trên kệ phim không phải đồ ngẫu nhiên; nó được chọn để hợp nhân vật, và nhiều khi nói về nhân vật nhiều hơn cả lời thoại.
Người lo tính liền mạch — nhớ ly nước đang đầy tới đâu, cúc áo cài mấy nút, đồ trên bàn xoay hướng nào. Một cảnh quay nhiều lần, có khi cách nhau mấy ngày, nên không có người này thì ly nước tự đầy lên giữa câu thoại. Dù cẩn thận tới đâu thì lỗi kiểu đó vẫn lọt, và người xem rất thích đi tìm.
Người làm bề mặt cũ — có nghề chuyên làm cho đồ mới trông như đã dùng lâu: vết xước ở tay nắm cửa, mảng tường ố, cạnh bàn mòn. Nhà mới tinh trông giả trên phim, nên người ta phải làm nó cũ đi.
Học được gì từ chỗ khác biệt đó
Không phải để bắt chước phim, mà vì mấy thứ trên có lý do thật sự dùng được:
Nhiều nguồn sáng nhỏ hơn một nguồn lớn. Một đèn trần cho ánh sáng phẳng và bóng đổ gắt. Thêm một đèn sàn ở góc và một đèn bàn là phòng đổi hẳn, tốn ít hơn nhiều so với sửa trần.
Ánh sáng hắt vào tường và trần thì dịu hơn chiếu thẳng. Đây là mẹo cơ bản của người quay phim, và ở nhà chỉ cần xoay cái đèn sàn hướng lên là thấy khác.
Đồ ít mà chọn kỹ nhìn gọn hơn đồ nhiều. Kệ sách trong phim trông đẹp một phần vì nó không nhét đầy.
Kê đồ theo việc mình làm, không theo cách trông đẹp trong ảnh. Đây là chỗ nên làm ngược phim: họ kê để máy quay thấy, mình kê để mình sống.
Mấy thứ phim hay bịa về nhà cửa
Căn hộ quá rộng so với nghề của nhân vật — chuyện kinh điển, ai xem phim cũng từng thắc mắc.
Không ai khoá cửa. Hàng xóm đẩy cửa vào thẳng phòng bếp, lúc nào cũng vậy.
Bật đèn là cả phòng sáng đều, kể cả khi trong cảnh chỉ có một cây đèn bàn nhỏ.
Nhà có gác lửng, thang sắt, trần cao gấp đôi — vì góc máy đẹp, không vì ai sống ở đó cần.
Còn chuyện ngoài đời lạ hơn phim thì sao
Vài cái thật mà nghe như bịa:
Nhà có cửa và cầu thang đi tới đâu đó không có gì. Có những công trình được xây nối dài liên tục nhiều năm và còn lại những lối đi cụt như vậy, nay thành nơi tham quan.
Toà nhà bỏ hẳn một số tầng trong cách đánh số. Nhiều nơi không có tầng 13, nhiều nơi ở Đông Á bỏ cả tầng 4 — và có toà bỏ luôn cả dãy 40 tới 49. Tầng vẫn ở đó, chỉ là con số trên nút thang máy nhảy qua.
Nhà xây chèn vào khe hẹp giữa hai nhà khác, bề ngang chỉ hơn một mét. Có vài căn như vậy trên thế giới và chúng có người ở thật.
So với mấy cái đó thì căn hộ rộng bất thường trong phim cũng không còn lạ lắm.
Tóm lại
Nhà trong phim đẹp vì nó được dựng để quay: thiếu một bức tường, thường không có trần, đèn treo ngoài khung hình, nắng ngoài cửa sổ là đèn, và đồ đạc là đồ được chọn chứ không phải đồ tích lại.
Biết vậy thì đỡ so nhà mình với nhà trên màn ảnh. Còn nếu muốn học một điều dùng được từ phim thì đây: ánh sáng đẹp là nhờ nhiều nguồn sáng nhỏ, không nhờ một cái đèn to.