Trong quán cà phê, ngân hàng và siêu thị: mấy thứ bạn đi qua mỗi ngày
Bạn bước vào một quán cà phê, một chi nhánh ngân hàng, một siêu thị. Mỗi chỗ đó đều đã được ai đó sắp đặt rất kỹ — và trong cách sắp đặt ấy thường có cả tính toán kinh doanh lẫn một vài quy ước quen thuộc từ phong thuỷ. Bài này chỉ ra mấy thứ bạn đi qua mỗi ngày mà ít khi để ý, và tách ra xem cái nào là bán hàng, cái nào là tập tục.
Siêu thị: lối đi được thiết kế để bạn đi lâu hơn
Mấy điều gần như siêu thị nào cũng làm, và chúng đều là tính toán kinh doanh chứ không phải quan niệm:
Hàng thiết yếu đặt ở trong cùng. Sữa, trứng, thịt thường nằm xa cửa nhất. Bạn phải đi qua nhiều kệ mới tới được, và mỗi kệ là một cơ hội.
Hàng lãi cao đặt ngang tầm mắt. Tầm mắt người lớn là chỗ đắt nhất trên kệ; hàng rẻ thường nằm ở tầng thấp nhất, phải cúi mới thấy.
Đồ cho trẻ đặt ở tầm mắt của trẻ. Đây là lý do đứa nhỏ đi theo bạn luôn nhìn thấy đúng thứ nó muốn.
Quầy thu ngân bày đồ nhỏ. Chỗ người ta đứng chờ là chỗ dễ mua thêm.
Không có gì bí ẩn ở đây, chỉ là người ta quan sát hành vi rất kỹ. Biết rồi thì đi chợ có danh sách sẽ tiết kiệm hơn hẳn — đó là mẹo thực tế duy nhất trong cả đoạn này.
Quán cà phê: chỗ ngồi nào cũng có lý do
Quán được chia thành nhiều loại chỗ ngồi, và mỗi loại nhắm một kiểu khách.
Ghế sát cửa sổ nhìn ra đường thường được ưa nhất, và đây là chỗ hai lý do gặp nhau: người ta thích nhìn ra ngoài, và khách ngồi cạnh cửa kính cũng là quảng cáo sống cho quán. Quán nào cũng muốn có người ngồi ở đó.
Ghế trong góc, lưng tựa tường, được nhiều người chọn vì cảm giác dễ chịu hơn — không ai đi qua sau lưng. Đây chính là chỗ mà một quan niệm phong thuỷ rất phổ biến trùng với một lý do tâm lý có thể giải thích được.
Còn ghế ngồi giữa lối đi thì gần như luôn là chỗ trống cuối cùng, ở mọi quán.
Về phần bố trí bán hàng: quầy thường đặt sao cho khách vào là nhìn thấy ngay, bánh ngọt đặt trong tủ kính ngang tầm mắt ở chỗ xếp hàng, và nhạc thì thường được chọn theo khung giờ — nhanh hơn vào giờ đông để khách không ngồi quá lâu.
Ngân hàng và cửa hàng vàng: an ninh trước, còn lại sau
Ở những nơi này, gần như mọi chi tiết bố trí đều xuất phát từ an ninh: quầy giao dịch có vách ngăn, camera đặt ở góc bao quát, lối vào có không gian đệm, và gương lồi ở góc khuất để nhân viên thấy được chỗ mắt thường không thấy.
Điều thú vị là chiếc gương lồi đó hay bị đọc thành ý nghĩa phong thuỷ, trong khi công dụng thật của nó rất thực dụng. Đây là một ví dụ tốt cho thói quen nên có: trước khi tìm ý nghĩa ẩn, hỏi xem thứ đó có công dụng thực tế nào không.
Còn phần trang trí thì các nơi này thường chuộng tông màu ổn định, ít họa tiết — một phần vì thương hiệu, một phần vì nơi liên quan tới tiền bạc thì người ta muốn cảm giác chắc chắn.
Nhà hàng: bể cá, cây và tiếng ồn
Bể cá ở nhà hàng thì có cả hai lớp: lớp quan niệm quen thuộc về nước, và lớp rất thực tế là nếu bán hải sản thì bể cá là cách trưng bày hàng tươi.
Cây xanh thường được dùng để chia khu — nó ngăn tầm nhìn giữa các bàn mà không cần xây tường, và làm khách thấy riêng tư hơn. Cùng một hiệu quả với tấm bình phong trong nhà ở.
Vật liệu mềm như rèm, thảm, đệm ghế được dùng để hút bớt tiếng ồn. Nhà hàng toàn kính và bê tông thì rất ồn, và khách sẽ ăn nhanh rồi về — điều đó có khi lại là chủ ý với quán ăn nhanh.
Và bàn cạnh nhà vệ sinh thì ở đâu cũng là bàn khó bán, không cần quan niệm nào để giải thích.
Khách sạn và toà nhà: tầng nào bị bỏ
Thang máy ở nhiều toà nhà không có tầng 4, có nơi không có tầng 13, có nơi thiếu cả hai. Đây là hai truyền thống khác nhau chồng lên nhau: kiêng số 4 đến từ vùng Đông Á, kiêng số 13 đến từ phương Tây.
Một chi tiết thú vị: bỏ số tầng không làm toà nhà thấp đi. Tầng ghi là 5 vẫn là tầng thứ tư tính từ dưới lên. Nên đây thuần tuý là chuyện tên gọi — và nó tồn tại được chủ yếu vì có người thấy dễ chịu hơn khi không phải nhìn con số đó.
Ở khách sạn, phòng cuối hành lang và phòng cạnh thang máy thường rẻ hơn — lý do rất đời thường là tiếng ồn.
Văn phòng: chỗ ngồi nói nhiều điều
Trong văn phòng mở, chỗ ngồi quay lưng ra lối đi gần như luôn là chỗ ít ai muốn — cùng lý do với chiếc ghế trong góc quán cà phê.
Phòng của người quản lý thường ở vị trí nhìn bao quát được, và đây vừa là chuyện công việc vừa là thứ hay được giải thích bằng ngôn ngữ phong thuỷ.
Còn chuyện ai ngồi gần cửa sổ thì ở nhiều nơi là chuyện thâm niên hơn là chuyện thiết kế.
Một thói quen đáng có
Khi thấy một cách sắp đặt lạ ở nơi công cộng, thử hỏi ba câu theo thứ tự:
- Nó có công dụng thực tế nào không? An ninh, thoát hiểm, thông gió, giảm ồn, trưng bày hàng.
- Nó có phục vụ việc bán hàng không? Hướng đi, tầm mắt, chỗ chờ.
- Còn lại mới tới phần tập tục.
Làm theo thứ tự này thì bạn đọc được không gian công cộng rất nhanh, và cũng khó bị thuyết phục bởi những lời giải thích gán ghép.
Tóm lại
Siêu thị đặt hàng thiết yếu ở trong cùng và hàng lãi cao ngang tầm mắt. Quán cà phê giữ ghế cửa sổ vì nó vừa được ưa vừa là quảng cáo. Gương lồi ở ngân hàng là để nhìn góc khuất. Cây ở nhà hàng là để chia khu. Và thang máy thiếu tầng 4 lẫn tầng 13 là hai truyền thống khác nhau chồng lên nhau.
Gặp một cách sắp đặt lạ thì hỏi theo thứ tự: có công dụng thực tế không, có phục vụ bán hàng không, rồi mới tới phần tập tục.